由 /yóu/ là một từ có nhiều nghĩa trong tiếng Trung, thường gặp trong các chủ điểm ngữ pháp ở trình độ HSK 5. Từ này chủ yếu được dùng để chỉ nguyên nhân, mang ý nghĩa “do”, “bởi vì”.

Bên cạnh đó, nhiều bạn học cũng hay thắc mắc như: 那 và 哪 có dùng giống nhau không, hay các cấu trúc cơ bản như 是 /shì/ và 有 /yǒu/. Ngoài ra, việc nắm vững các điểm ngữ pháp quan trọng của HSK 5, ôn lại ngữ pháp HSK 2 hoặc giáo trình Hán ngữ quyển 4 cũng rất cần thiết. Trong bài này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết về cách sử dụng 由.

1. Cách dùng 由 trong tiếng Trung

Cấu trúc:
Đối tượng + 由 + người thực hiện + động từ

Ví dụ:
这个问题由我解决。
Zhège wèntí yóu wǒ jiějué.
Vấn đề này do tôi giải quyết.

2. Phân biệt 被 và 由

Trong một số trường hợp, bạn có thể thay 由 bằng 被 để tạo câu bị động với nghĩa “bởi”.

Ví dụ so sánh:
这个问题被我解决了。
Zhège wèntí bèi wǒ jiějué le.
Vấn đề này đã được tôi giải quyết.

这个问题由我解决。
Zhège wèntí yóu wǒ jiějué.
Chính tôi là người giải quyết vấn đề này.

Cả 被 và 由 đều có nét nghĩa tương đồng, nhưng điểm khác biệt là:
由 nhấn mạnh người thực hiện hành động
被 nhấn mạnh trạng thái bị động của sự việc

Ví dụ thêm:
这个任务由他负责。
Nhiệm vụ này do anh ấy phụ trách.

比赛由她主持。
Cuộc thi do cô ấy làm MC.

Lưu ý:
Sai: 这篇文章是有他写的
Đúng: 这篇文章是由他写的

3. 由 trong cấu trúc 是…的

由 cũng thường xuất hiện trong mẫu câu 是…的 để nhấn mạnh người thực hiện hành động, thường là trong quá khứ.

Cấu trúc:
Đối tượng + 是 + 由 + người + động từ + 的

Ví dụ:
这个计划是由我安排的。
Kế hoạch này do tôi sắp xếp.

菜是由妈妈做的。
Món ăn do mẹ nấu.

房间是由她订的。
Phòng do cô ấy đặt.

这部电影是由著名演员演的。
Bộ phim này do các diễn viên nổi tiếng đóng.

Như vậy, việc hiểu rõ cách dùng 由 sẽ giúp bạn sử dụng câu chính xác hơn, đặc biệt khi cần nhấn mạnh người thực hiện hành động trong tiếng Trung.